Dzieje tego ludu to nieustanna wędrówka, walka, ucieczka i wiara. Wszystko zaczyna się od pewnego starego, zmęczonego życiem człowieka. Abraham i jego żona Sara w trakcie swej tułaczki po pustyni zostają w tajemniczy sposób nawiedzeni przez Boga. Bóg zawiera z nim osobiste przymierze. Obiecuje mu, że mimo starości będzie ojcem całego narodu. Trzeba pamiętać, że tradycyjne pojmowanie człowieka na wschodzie było inne od dzisiejszego. Potomstwo istnieje w swoim praojcu w jego zamyśle, koncepcji. "Syn jest myślą, słowem Ojca". Rodzi się obiecany syn Izaak.
Po nim dziedzictwo przymierza przejmuje Jakub, którego drugie imię brzmi IZRAEL. To on ma dwunastu synów, protoplastów dwunastu rodów. Od tej pory zaczątek narodu stanowi powiązany sojuszem ze sobą i z bogiem, wędrowny dom. Synowie Jakuba trafiają do Egiptu. Tam po śmierci Józefa doznają ucisku. Wszyscy wiemy, jak kończy się pierwszy etap tułaczki. Mojżesz, a potem Jozue prowadzi resztę Izraela do ziemi palestyńskiej. Następuje kolejny etap - krwawy podbój ziemi obiecanej. Wszystkie okoliczne plemiona zostają starte z powierzchni ziemi. Trzeci etap to powstanie królestwa Saula, Dawida, Salomona. Jest to tak zwany "złoty okres". Po Salomonie następuje rozbicie na dzielnice i wojna domowa. Wszystko to kończy się podziałem królestwa na Państwo Północne (SAMARIA) i Jude z Jerozolimą. Państwo Północne staje się łupem Asyryjczyków, a Juda zostaje zdobyta przez Babilonię.
W niewoli jedynym elementem tożsamości jest RELIGIA.
Po upadku Babilonu i powrocie resztek ludności do Palestyny następuje czas odbudowy. Powstaje Druga Świątynia. Izrael cieszy się autonomią w sferze religijnej i politycznej do czasów Aleksandra Wielkiego i jego następców z dynastii Seleucydów (Antioch IV Epifanes). Następują silne ruch hellenizacyjne. Obowiązuje jeden Kult - ZEUSA. Pobożni żydzi podejmują zbrojną walkę z władzami greckimi. Jest to słynne powstanie Machabejskie. Obejmuje ono cały kraj i prowadzi do niespodziewanego zwycięstwa (dzięki sojuszowi z nową potęgą - Rzymem). Żydzi znowu mają swoje państwo i świątynie. U władzy są przywódcy powstania z dynastii Hasmoneuszów.
Paktowanie z Rzymem spowodowało w następnym okresie duże uzależnienie i prowadziło do kolejnej niewoli. Są to już czasy Jezusa z Nazaretu . Wszyscy oczekują mesjasza, czyli kogoś kto zbrojnie uderzy w potęgę Rzymską i odtworzy Królestwo Dawida. Po sprawie Jezusa z Nazaretu pojawiają się kolejni mesjasze. Wybuchają tzw. wojny żydowskie. I wojna kończy się tragedią i zniszczeniem Jerozolimy wraz ze świątynią, II wojna (Przywódcą był fałszywy mesjasz BAR KOCHBA) spowodowała kolejne rzezie i prześladowania ze strony Rzymian. Następują przymusowe deportacje. Żydzi opuszczają Palestynę w której nie ma już Świątyni (w ogóle nie ma już miasta) i tworzą na całym obszarze Imperium Rzymskiego diaspory. W diasporze religia przenosi się do Synagog. Rola domów modlitwy wzrasta. Religia Judaistyczna zmienia się. Zostaje ogłoszony kanon Biblii Hebrajskiej w synodzie w Jabne.
Wraz z rozszerzaniem się imperium i po jego upadku Żydzi osiedlają się w coraz dalszych regionach Europy.
W średniowieczu głównymi miejscami ich pobytu są Hiszpania (Żydzi sefardyjscy) i dorzecza Renu (Żydzi aszkenazyjscy). W wyniku pogromów Żydzi przenoszą się na tereny wschodnie, do Polski, Rusi, Ukrainy ...
